محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1134

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

مهمله . به وزن طنبوره [ مكر ودستان و تنبل باشد ( 1 ) . مثالش شاعر گويد : بيت خود ندارد غايتى اى نامجوى * تنبل وكنبوره و دستان اوى كنبوريده - يعنى فريفته شده و مكرزده . كنبيزه = ] بتون و باى تازى و زاى تازى . پوزن جنبيده [ خربزهء خام كوچك كه كالك نيز گويند ( 2 ) . كبه - ] بفتح كاف 1 وياى حطى [ مصطكى باشد ( 3 ) . كذا فى الفرهنگ . كلاشخانه - ] بفتح كاف [ يعنى تنيده و نسيج * همان كلاش مرقوم ( 4 ) ايضا منه ( 5 ) . كلده - ] بلام - به وزن جنده [ پارهء اززمين سخت و درشت ( 6 ) . كنجاره - ثقل هر چيز كه روغن از آن گرفته باشند ( 7 ) . مثالش ! ورمزدى گويد : بيت 2 مغزك بادام بودى با زنخدان سفيد * تاسيه كردى زنخدانرا چو كنجاره شدى وكنجاله به لام نيز گويند ( 8 ) . كنده - ] به وزن خنده [ معروف ( 8 ) مثالش شريف تبريزى در هجو گويد 3 : بيت دو لاجورد نگين اند هر دونا كنده * اگر اشاره نمايى كنننده بسيارست و ديگر 4 1 مرد درشت و قوى چث را گويند . مثالش ركن الدين بكرانى گويد :

--> 1 - تا علامت ستاره را " الف " در حاشيه دارد . 2 - " س " ندارد . 3 - اين جمله و شعر بعد آن از " ك " است . 4 - كلمه از " ك " است . ( 1 ) وسودخوردن . ( برهان ) . ( 2 ) در برهان معنى نوعى از خيار است كه در وقت خامى شيرين و خوش مزه باشد و چون پخته شود و برسد نتوانش خوردن . ( در تداول امروز كنبزه بضم اول و سوم ) ( 3 ) نوعى از علك رومى است كه مصطكى باشد . ( برهان ) . ( 4 ) بمعنى عنكبوت و در برهان بمعنى تنيدهء عنكبوت = ابركاكيا وبمعنى خانهء عنكبوت هم هست كه در آن تخم نهد و بچه برآرد . ( 5 ) يعنى از : فرهنگ . ( 6 ) برهان گويد نام شخصى نيز هست . در معنى اول عربيست و در معنى دوم نام قديم ناحيتى هم هست منطبق بر قسمتى از بين النهرين فعلى . ( 7 ) = كنجار كنجال . ( 8 ) يعنى اسم مفعول از كندن بمعنى حفر كرده و حفر شده . ( 9 ) برهان در اين معنى بضم اول آورده و گويد بضم اول بمعنى كندهء قصابان و هر چوب گندهء بزرك عموما وچوبيكه برپاى گناهكاران ومجرمان نهند خصوصا وغول بيابانى نيز هست .